Op het eerste gezicht lijkt het alleen om spelen en eten te gaan
Wanneer je peuter vrolijk bellen blaast in de tuin of genietend knabbelt op een worteltje, lijkt het allemaal heel normaal. Maar er gebeurt veel meer dan je denkt.
De tong, lippen, wangen en kaakspieren werken constant samen. Niet alleen voor eten en praten, maar ook om de groei van het gezicht en het gebit te ondersteunen. Vooral in de peuter- en kleuterjaren wordt hier een belangrijke basis voor gelegd.
Hoewel veel ouders zich vooral richten op rechte tanden of een duidelijke uitspraak, is het functioneren van de mond al in een eerder stadium cruciaal. Hoe een kind eet, ademt, kauwt, slikt en de tong gebruikt, heeft namelijk invloed op de ontwikkeling van de kaken en daarmee op de vorm van het gezicht.
De tong speelt een sleutelrol in de gezichtsontwikkeling
De tong wordt vaak gezien als een spier die nodig is voor eten en praten. Maar de tong heeft nog een andere belangrijke taak. In rust hoort deze tegen het gehemelte te liggen. Hierdoor ontstaat een lichte, constante druk die helpt om de bovenkaak breed en symmetrisch te laten groeien.
Als een kind door de mond ademt of de tong laag in de mond houdt, ontbreekt deze natuurlijke ondersteuning. De bovenkaak kan hierdoor smaller groeien, wat resulteert in minder ruimte voor tanden en kiezen. Aangezien de kaken de basis van het gezicht vormen, kan ook de gezichtsontwikkeling verstoord raken. Denk aan een langer en smaller gezicht of een minder goed ontwikkelde onderkaak. Functie en groei zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het belang van kauwen voor mondontwikkeling
Kauwen lijkt vanzelfsprekend, maar tegenwoordig consumeren veel kinderen voornamelijk zachte voeding. Het is echter essentieel voor de mondontwikkeling om voeding aan te bieden waarop daadwerkelijk gekauwd moet worden.
Kauwen stimuleert de kaakspieren en geeft belangrijke groeiprikkels aan de kaken. Denk bijvoorbeeld aan een appel, komkommer, paprika of stevige broodkorst. Probeer ook eens om de appel in zijn geheel aan te bieden in plaats van in partjes. Het afbijten vereist meer van de lippen, tong en kaakspieren en is daarmee een effectieve oefening voor de mond. Kauwen kan dus worden gezien als de krachttraining voor de mond.
Blazen en zuigen als nuttige mondoefeningen
Naast kauwen dragen ook blazen en zuigen bij aan de ontwikkeling van de mondspieren. Wanneer kinderen bellen blazen, een veertje wegblazen of drinken met een rietje, oefenen ze op speelse wijze de samenwerking tussen lippen, wangen en tong. Voor kinderen is dit leuk om te doen, maar voor de mondspieren is het een waardevolle training. Kleine signalen met grote betekenis
Soms geeft een kind zelf al aan dat de mondfunctie extra aandacht behoeft. Denk aan een open mond in rust, veel mondademen, snurken, regelmatig kwijlen of moeite met kauwen. Ook spraakproblemen kunnen voortkomen uit de manier waarop de mondspieren samenwerken.
Indien meerdere van deze signalen aanwezig zijn of langdurig aanhouden, kan het verstandig zijn om verder te kijken.
Gezamenlijke aanpak voor een gezonde mond
Een logopedist gespecialiseerd in Oro-Myofunctionele Therapie (OMFT) kijkt niet alleen naar spraak, maar ook naar ademhaling, tongpositie, slikken en de ontwikkeling van het gezicht en de kaken. Vaak wordt samengewerkt met tandartsen, orthodontisten, mondhygiënisten en KNO-artsen. Soms kan ook een osteopaat worden ingeschakeld wanneer houding of bewegingspatronen van invloed lijken te zijn. Gezond mondgedrag wordt zelden gecreëerd door slechts één aspect te bekijken. Het draait om het totaalplaatje.
En dat totaalplaatje begint meestal met iets heel simpels: een kind dat leert ademen , zuigen, kauwen en blazen zoals het lichaam het heeft bedoeld.
Vind een OMFT-gespecialiseerde logopedist bij jou in de buurt via: OMFT.info/therapeut-vinden
